దరహాస దీపం !

దరహాస దీపం ( జుగల్ బందీ )!  డా. కె. వి. రమణమూర్తి .

             నాకో  ఆర్కుట్ మిత్రుడున్నాడు ..... పేరు  ' రవి కాంత్  ' ! ఓ మంచి భావకుడు .  దాదాపు ప్రతి రోజు        ' శుభోదయం '  అంటూ ఇంగ్లీషు లో ఓ గ్రీటింగు పంపుతాడు !దానికి ప్రతిగా  నేను  ఆ  గ్రీటింగు యొక్క దృశ్యాన్ని బట్టి, ......వ్యాఖ్యలను బట్టి ఓ ' కవిత ' లానో......ఓ ' హైకు ' లానో జవాబిస్తుంటాను. 

            అంటే ఇది ఓ రకంగా ' జుగల్ బందీ ' లాంటిది అన్న మాట  ! తను  ఈ రోజు పంపిన ' గ్రీటింగు ' కు జవాబు ఇచ్చిన తర్వాత  ' వీటిని ఇక్కడ ఎందుకు పొందు పరచకూడదూ  '  అనిపించింది . ఆలస్యం అమృతం విషం ' అనుకుంటూ మొదలు పెట్టా !

         చెక్కిట చేతుల చిక్కిన నవ్వు
         మోమున పూచిన హాసపు పువ్వు 
         నిష్కల్మష బాల్యపు తరగని దివ్వు ( దీపం )
         కరిగించద    ..బంధపు అంతరాల దవ్వు  ( దూరం)! 

విజయానికి  చిహ్నం  .......... హరితం 
తొలి  అడుగు ప్రతీకం  .......... హరితం
నయనానికి  హర్షం ............. హరితం 
కవనానికి కావ్యం ............... హరితం          
భువనానికి వస్త్రం ............... హరితం
కలకూజిత గానం ............... హరితం 
హలాయుధుల స్వేద ఫలం .................హరితం 
జీవన వనిన పూచిన సంతస పుష్పం ...హరితం 
సకల జనుల శుభ ప్రదాతం..................హరితం 
నేస్తం..నీ జాడై వుండాలి........................హరితం... సతతం!  
  
మరో చిన్న ' హైకూ  ' తో ముగింపు పాడతాను !

 
 
తల ఎత్తి నడిచావా......... ప్రతి విజయం నీవెంటే 
నైతికత వీడావా....... నీ నీడ కూడా మాయం వెనువెంటే  !

మా వూరి అందాలు - గోదారి బంధాలు - 2

మా గుడితో అనుబంధాలు - డా.కె. వి. రమణమూర్తి.   

                  'మావూరి అందాలు - గోదారి బంధాలు 2'  అని పేరు పెట్టినందుకు  క్షమించండి. పార్టు -2  అని సాగదీసి రాసేంత గొప్ప 'పోస్టు' ఏమీ కాదు ఇది . నా ఉద్దేశం ఏమిటంటే........ అది చదివిన తర్వాతే దీన్ని చదవండి అని చెప్పడం అన్నమాట . ఎందుకంటే - మావూరి పేరు శ్రీనివాసపురం ఎలా మారిందో మీకు చెపుతానని మీకు ఇంతకు ముందు 'వాగ్దానం' చేసాను కాబట్టి. ఇలా పేరు పెట్టాల్సి వచ్చిందని చెప్పకనే చెప్పడం అన్నమాట . 

                   అదుగో - పైన కనబడుతున్నాడే ఆయనే మా 'సంకట హర వెంకటేశ్వర స్వామి'..... అదేనండీ 'శ్రీనివాసుడు'. గర్భగుడి లోని స్వామిని  డైరెక్టుగా కెమెరాలో బంధించకూడదు కాబట్టి ఓ పలుచటి తెరవేసి  మరీ బంధించాము. ఏ మాటకామాటే చెప్పుకోవాలి. మా స్వామి నిలువెత్తు  విగ్రహం చిద్విలాసం చిందిస్తూ బహు సుందరంగా వుంటుంది . ఆ సుందరాంగుడుకి - మొన్నే (16 - 05 - 10 ) పెళ్లి అయ్యిందేమో - సకల అభిషేకాలతో మరింత వన్నె తేలి సమ్మోహనంగా తయారు అయ్యాడు.

                  'అదేమిటీ.....మొన్ననే పెళ్లి అవడం ఏమిటి ? చిత్రం కాక పొతేనూ'  - అని హాస్చ్యర్యపోకండి !'  అంత ఎండల్లో పెళ్లి చేసుకునే ఉబలాటం ఏమిటీ  '.......అని విస్తు పోకండి.  ' మీ దేవుడైనంత  మాత్రాన మీ ఇష్టమేనా? ' అని విసుక్కోకండి.  నాకూ మీలాగే డౌటు వచ్చి అడిగా అయ్యగారిని. '' అయ్యా ! ఇంత ఎండల్లో అయన ఇబ్బంది పడుతూ, మమ్మల్ని ఇబ్బంది పెడుతూ, ఆ ఇబ్బందిని ఇబ్బందీ.... అని చెప్పుకోలేనంత ఇబ్బంది ఎందుకొచ్చిందీ ?''. అని అడిగా  కాస్త ఇబ్బందిగా ఫీల్ అవుతూనే ! ఆయనగారు మాత్రం ఎటువంటి ఇబ్బందీ లేకుండా ఇలా సమాధాన మిచ్చారు ....'' బాబూ !  ప్రతి సంవత్సరం ' హోళీ ' రోజున స్వామివారి కళ్యాణమవుతుంది . కానీ ఈ ఆలయ విషయంలో ఆ నియమం చెల్లదు . ఎందుకంటే విగ్రహ ప్రతిష్టాపన ప్రకారం 'మే' మాసంలోనే కల్యాణం జరగాలి .కాబట్టి ఎండైనా, కొండైనా.- ఆరైనా, నూరు అయినా - నూరు ఆరైనా ఈ కాలం లోనే చేయాలి ''......అని నొక్కి వక్కాణించే సరికి బుద్దిగా తల ఊపి ....స్వామి వారి కళ్యాణ ఏర్పాట్లలో తలమునకలై, ఆ కళ్యాణమేదో  జరిపించేసాం.- ప్రతి ఏటా జరిపిస్తున్నాం! పండగలకు - పబ్బాలకు కలుసుకోక పోయినా..... తప్పనిసరిగా కల్యాణానికి అందరం కలవాలని నిశ్చయించుకుని ....అలాగే కలుస్తున్నాం!

                               అదేమిటండీ ............? మీరేమైనా 'టైటిలు' తప్పు పెట్టారా ? 'బైరాగుల పాడు' నుంచి మీ వూరి పేరు ''శ్రీనివాసపురం'' గా ఎలా మారిందో చెప్తానని ....అది చెప్పకుండా చదువుతున్నాము కదా , అని మీ దేవుడి పెళ్లి గురించి  చెపుతున్నారు'..అంటున్నారు కదూ! తొందరపడకండి సార్ /సారినులూ ( అదేనండీ 'మేడం' లూ)! వస్తున్నా.. వస్తున్నా.. అక్కడికే వస్తున్నా!
            

      

 పది సంవత్సరాల క్రితం వరకూ మావూరి పేరు ' బైరాగుల పాడే' !

                                                కురసం. కన్నయ్య  మరియు శ్రీ లక్ష్మి దంపతులు.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                               మరి ఎందుకొచ్చిందో తెలియదు కానీ మా మాతా - పితరులకు  మా స్వస్థలంలో 'శ్రీనివాసుని' ఆలయం కట్టాలని తలంపు వచ్చింది . వచ్చిందే ఆలస్యం 'ఆర్ధిక .....హార్దిక పరిపుష్టి' లేని ఆ వూర్లో స్థల దానంతో పాటు ..........ఆర్ధిక దానం తో పాటు..... చందాల కోసం ఊరూరా తిరిగి ......ఆలయ నిర్మాణం చేపట్టి దాన్ని 2000 సం // లో పూర్తి చేసారు . అప్పటి నుంచీ ప్రతి ఏట ' మే ' మాసంలో స్వామి వారి కల్యాణం జరిపిస్తున్నారు. అంచలంచలుగా  నిర్మాణం పూర్తి చేసుకుని ఇప్పటికి ఓ రూపు వచ్చింది  .....ఆ ఆలయానికి. మేము కూడా మా శాయశక్తులా.. ఇతోధికంగా కృషి చేసి  ఆలయం ఈ స్థాయికి  వచ్చేలా చేసాం.  చిరస్థాయిగా ఆ వూరి పేరు సార్ధకం కావాలని ఆ స్వామి వారి కరుణా కటాక్షాలు అందరి పై ప్రసరించాలని ఆశించి ఆ వూరి పేరును '' శ్రీనివాస పురం''గా మార్చి గెజిటులో కూడా మారేలా కృషి చేస్తున్నారు ఆ వూరి గ్రామస్తులు.

  మరిన్నికళ్యాణపు  ఫోటోలు  చూసి తరించండి !  ఉత్సవ విగ్రహాలు వీక్షించండి !

                                                                                                                                                                                          

ఇవండీ    మా వూరి విశేషాలు. మా చిన్ని గుడి ప్రత్యేకతలు. ఎప్పుడైనా పర్ణశాలకు వెళ్తే మాత్రం మా బీద ' ఏజెన్సీ - దేవుడు' ని ఆగి  చూడండే!

               గంగోలు గురించి రాయాలంటే ....ఫోటోలు కొన్ని సేకరించాలి ! అవి పూర్తైన తర్వాత పసందైన విశేషాలతో, కనువిందైన బొమ్మలతో. మీ ముందుంటా ....అంత వరకూ టాటా!

మా వూరి అందాలు .......గోదారి బంధాలు !

గోదారి గట్టుందీ ........ అని  పాడుకునే అవకాశం ఆ వూరికి వుందీ  అంటే - ఖచ్చితం గా ఆ వూరికి విశిష్టత వున్నట్లే  లెఖ్ఖ ! ఆ గోదారి రెండు ఒడ్లను కలుపుతూ .....మధ్య లో ఓ లంకను కలుపుతూ ఓ ' డాము ' కూడా వుందంటే  మరింత విశిష్టత ఉన్నట్టే ! అలాంటి  వూర్లలో మా వూరు ఒకటి . పట్టణాల పేర్లు ఎలాగూ ' ఫేమస్ ' అవుతాయి. ఇలా అయినా మన వూర్లు ' ఫేమస్ ' కావాలనే స్వార్ధం తో ... ఈ పోస్టు రాస్తున్నా ( అలాగని మిమ్మల్ని ఎక్కువగా విసిగించను లెండి).

'భద్రాచలం' గురించి తెలియని వారు వుండరనుకుంటాను. దక్షిణాది పుణ్య  క్షేత్రాలలో......పేరెన్నిక కన్నది, సీతారాములను మన కళ్ళ ముందు నిలిపేదీ........' భద్రాచలం ' మాత్రమే ! అలాంటి భద్రాద్రి కి - పర్ణశాల కు మధ్యలో, భద్రాద్రి నుంచి 25  కి. మీ. దూరంలో పైకి వున్న ఊరే మా వూరు పేరు '' సున్నం బట్టి- బైరాగుల పాడు ''!

పేరు వింత గానూ కొత్తగానూ వుంది కదూ ! సరే......' దుమ్మగూడెం ' పేరు వినే వుంటారనుకుంటా . ఈ మధ్య ' ఎత్తి పోతల ' పధకాలని....' హైడ్రాల్ ప్రాజెక్టు '  అని......బాగానే వార్తలకు ఎక్కుతుంది లెండి . అదుగో ఆ మండలం లో వున్న ఊరన్న మాట . నేను చెప్ప బోయే  ' డాము- లంక ' ఈ రెండు ఊర్లను ఆనుకునే వుంటుంది.
సరే...సరే   దారి తప్పి మావూరి నుండి ఆ వూరు వెళ్ళిపోయాను అనుకుంటున్నారు కదూ ....అదేమీ కాదు లెండి. అసలు మా వూరికి ఆ పేరు ఎందుకు వచ్చిందంటే ....

                                                             ఇదే హైడ్రాల్ ప్రా జెక్టు 

సున్నం బట్టి :-   సున్నం అనగా మీకు తెలుసు (lime ) మరి బట్టి అంటే తెలుసుగా కొలిమి' లాంటి ఓ పెద్ద పొయ్యి అన్నమాట. సున్నం తయారు చేసే  ప్రక్రియ కు దోహదపడే ఒక సాధనం అనుకుందాం.  'అసలు సున్నం తయారు చేయవలసిన అవసరం ఎందుకు వచ్చింది '.....అని మీకు సంశయం కలగవచ్చు. మీ డౌటు కరెక్టే !
ఎందుకు తయారు చేయవలసి వచ్చిందంటే అప్పట్లో ఏ కట్టడం కట్టాలన్నా ' రాయి' ' సున్నం ' తోనే కట్టేవారు కాబట్టి . అక్కడ సర్ .ఆర్థర్ కాటను మహాశయుడు ఓ వారధి ( డాము ) నిర్మించాడు కాబట్టి !  మధ్యలో  ఓ చిన్న దీవి  వుంది దాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని ఆ ఒడ్డు ను ఈ ఒడ్డును కలుపుతూ రెండు ఎర్తు డాములు కట్టి ' గోదావరి ' ని అందంగా ....సున్నితం గా బంధించాడు కాటను మహాశయుడు !వర్షా కాలం లో నీరు ఆ డాముల మీదుగా పొంగి పొర్లుతూ ' రాజమండ్రి ' వైపుగా పరుగులు పెడతాయి !

హెడ్డు- లాకులు

హెడ్డు లాకులు:  అప్పట్లో బస్సులు ఎక్కువ లేవు గాబట్టి.. రవాణా సౌకర్యం నీటి పైనే వుండేది . అదీగాక అప్పట్లో ' రాజమండ్రి -పేపరు మిల్లు 'కు కావాల్సిన కలప ' వెదురు తెప్పలు' గా ( పాత 'గోరింటాకు '...సినీమాలో లా ) గోదావరి మీదుగానే ప్రయాణించ వలసివచ్చేది ! అందుకే ఓ ఆరు కిలోమీటర్లు కాలువ ఒకటి తీసి  దానికి డాము పక్కన ఇవతలిగా ' మూడు అంచెల లో ' దాటే విధంగా ' లాకులు ' అమర్చారు. లాంచి  గానీ.....తెప్ప గానీ దాటాలంటే కనీసం మూడు గంటలైనా పట్టేది . అది చూడవలిసిందే కాని వర్ణించనలవి  కానిది . అంటే పై ఎత్తులో వున్న తెప్ప .....మూడు అంచెలుగా క్రిందకు దిగి ....కాలువ లో కలిసి ఆరు కి. మీ. ప్రయాణించి గానీ టైలు  లాకులు చేరుకోవు. 

                          అవతల వొడ్డున కనపడుతున్నది' భారజల అణు విద్యుత్ కేంద్రం ', అశ్వాపురం

టైలు లాకులు : అవునండీ - తోక భాగంలో వుంటాయి కాబట్టి టైలు-లాకులు అన్నారు .ఇవి  ' గంగోలు ' అనే వూర్లో వున్నాయి. గోదావరి వొడ్డున... నాలుగంటే నాలుగు  ఇల్లు . చుట్టూ అన్ని రకాల వృక్షాలు.  ఆరు కి.మీ.  దూరం...ఎడబాటు ను  సహించలేని.. ఆ కాలవ పాయ ఆత్రం గా గోదావరి లో కలిసే వైనం.... చోటు...  ఎప్పటి కీ  మరిచి పోలేను.  నా బాల్యం అంతా  అక్కడే గడిచింది. దీన్ని గురించి  రాయాలంటే ఓ పెద్ద గ్రంధమే అవుతుంది. ఫోటో లతో మళ్లీ  వేరే రాస్తా. ఇక్కడ కూడా మూడు అంచెలుగా మళ్లీ  లాంచి గానీ.... తెప్ప   గానీ.. పడవ గానీ లాకులని దాటి అప్పుడు గోదావరిలో కలుస్తాయి .అదండీ సంగతి.

అరె అసలు సంగతి మర్చిపోయాను ....' బైరాగుల పాడు ' గురించి చెప్పనే లేదు కదూ !..

బైరాగులపాడు :  ' బైరాగులు ' అంటే తెలుసు కదండీ ' సన్యాసులు ' ! చెప్పాను కదండీ మా వూరు ' భద్రాద్రి ' కి  పర్ణశాలకు మధ్యన వుంటుంది కాబట్టి . కాలినడకన భద్రాద్రి నుంచి బయలు దేరిన సన్యాసులు అందరూ మా వూరు మొదట్లో  వున్న చింతల తోపులో ఆగి , బిక్ష చేసుకుని, తత్వాలు పాడుకుని, తిరిగి తెల్లవారే బయలుదేరి  వెళ్ళేవారట ! అలా - వాళ్ళకు  మజిలీ గా పనికి వొచ్చింది కాబట్టి  కాల క్రమం లో '' బైరాగుల పాడు'' గా స్థిర పడిపోయింది . ఇప్పుడది ' శ్రీనివాస పురం ' గా మారింది  లెండి . ఆ  కధా - కమామీషు '' మా వూరి గుడి '' లో రాస్తాను లెండి .

విమాన దుర్ఘటన - అవశేషాల గుర్తింపు - శాస్త్రీయ పద్ధతిలో !

అత్యంత విషాదం - దయనీయం!

ఓ న్యాయ వైద్య శాస్త్ర నిపుణుడి గా (medico - legalexpert) విగత జీవుల గుర్తింపు ఎంత కష్టమవుతుందో నాకు బాగా తెలుసు. తమ వారి అస్థికలనైనా కడసారి చూసుకోవాలని, చితా భస్మాలని పుణ్య నదాలలో కలిపి,వారి ఆత్మలను ఇహ లోకం నుంచి విముక్తి పరచాలని, ఎంతగా తపిస్తారో, ఓ పెద్ద మనిషిగా నాకూ తెలుసు.

చెల్లాచెదురైన విడివడ్డ దేహపు అంగాలను గుర్తించడం ఒక ఎత్తు ఐతే - అవి ఎవరికి చెందినవో గుర్తించడం మరో ఎత్తు. కష్టసాధ్యమైనదీనూ! అల్లాంటి పరిస్థితులలో చనిపోయిన వారి అవశేషాలను బంధువులకు అప్పగించడమనేది - ప్రభుత్వపు కనీస భాద్యత !


అవశేషాలను ఈ క్రింది విధంగా గుర్తుపట్టొచ్చు!

1): వారి వ్యక్తిగత వస్తువుల ద్వారా. ఉదా: వారు వేసుకున్న బట్టలరంగు, తయారీ, కోలతలు,కుట్టించిన వైతే 'దర్జీ మార్కు', బూట్లు వాటి కొలతలు, పర్సు వాటిలోని వివరాలు.

2): జనన ప్రత్యేకతలు (ఆరు వేళ్ళు వుండడం, పెద్ద పుట్టుమచ్చలు వుండడం).

3): జనన లోపాలు (ఎలాంటి వైనా).

4): ఖచ్చితత్వం కోసం - దేహపు అంగాలలో - కాలకుండా వున్నా ఎటువంటి అంగమైనా (మాంసము..ఎముకలు )'డి .యెన్ . ఏ పరీక్షల నిమిత్తం పంపవచ్చు.( తాగి పారేసిన 'సిగరెట్టు పీక'కు అంటిన లాలాజలం నుండి కూడా పై పరీక్షలు చేయవచ్చు ). 

తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు :

ప్రతి శాంపిలు సేకరణకు - వాడిన గ్లౌసులు వాడకూడదు, వాడిన ఫోర్సేప్స్ (సేకరించే శ్రావణం లాంటిది ) తిరిగి వాడకూడదు. అంటే ప్రతి దానికి శాస్త్రీయ పద్ధతులలో శుభ్రపరచబడిన కొత్త గ్లౌసులు, శ్రావనాలు వాడాలి..ప్రతీ సేకరణకు.

5): అంతేకాక దేహంలోని పొడుగైన ఎముకల లభ్యత, నడుము ఎముక మరియు పుర్రె ఎముకల లభ్యతను బట్టి కూడా వారి యొక్క లింగము, వయస్సు మరియు రమారమి ఎత్తు చెప్పవచ్చు . 

ఇవన్నీ కూడా కాలకుండా - భస్మం కాకుండా ఉంటేనే చెప్పవచ్చు. కాస్తా అటూ-ఇటూగా! ఇలాంటి పరిస్థితి పగవాడికి కూడా రావొద్దు!